Bir kuyu da siz açın!..

Şirketler kurumsal sosyal sorumluluk, bireyler ise hayır amacıyla eski bir geleneği devam ettiriyorlar. Dünyanın özellikle de Afrika’nın yoksul bölgelerinde yardım amaçlı açılan su kuyuları insanların kaderini değiştiriyor…

SU medeniyettir, geldiği yere hayat ve bereket getirir. Fakat suya ulaşmak dünyanın pek çok ülkesinde yaşayanlar için ulaşılması zor bir lükstür. Afrika, su konusunda en çok sorun yaşayan kıta, ardından Asya’nın bazı bölgeleri geliyor. Temiz suya ulaşamayan uzak kırsal bölgelerdeki yerleşimciler için kuyu açılması bile büyük bir nimet olarak kabul ediliyor. Bu sayede insanlar hayvancılık ve tarım faaliyetleri konusunda ilerleme kaydediyor, yaşam standartları yükseliyor.

Geleneksel kültürümüzde ihtiyaç sahipleri suyla ‘hayrat’ müessesesi aracılığıyla buluşturulur. Yardımseverler yaptırdıkları hayratlar ile temiz suya ulaşma imkanı olmayan ya da zor olan insanları suya kavuşturur. Modern zamanlarda hayrat müessesesi şekil değiştirdi ve dünyanın suya muhtaç bölgelerinde su kuyusu açma faaliyetlerine doğru dönüşüm geçirdi. Bazı firmalar sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparak geliştirdikleri kurumsal sosyal sorumluluk projeleri ile su mahrumu olan bölgelere su kuyusu açarak hizmet götürüyor. Halen çok sayıda firmanın bu türden girişimleri var. Fakat pek çoğu bu girişimlerini kamuoyuyla paylaşmak istemiyor. İşbirliği yapan sivil toplum kuruluşları da ilke gereği isim paylaşmıyor.

DERNEKSİZ VE PARTNERSİZ ÇOK ZOR

Şirket isimleri zikredilmesede Türkiye’deki sivil toplum kuruluşlarından Afrika ve Asya’da su kuyusu açan dernek ve vakıflardan su kuyusu açmanın süreçlerini öğrendik. Sivil toplum örgütü temsilcileri, bir bağışçının aracısız su kuyusu açtırmasının imkansız olmasa bile çok zor olduğu uyarısını yapıyor. Dernekler de su kuyusu açılacak yerde partner bir kuruluş olmadan projelerini sürdüremedikleri bilgisini veriyor.

Kuyu açmak için bölgeyi bilen bir dernekle çalışmak çok önemli. Tüm Afrika Dostlan Derneği (TADD) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Bilgehan Güntekin, her yerde kuyu açılamayacağım söylüyor. Güntekin, “Bölge içinde susuz olarak işaretlenmiş, haritalanmış alanlar var. Onlar içerisinden biz dernek olarak kuyu açabileceğimiz yerleri kendimiz seçiyoruz” diyor.

KUYU ÖZELLİĞİNE GÖRE FİYAT

Bir kuyu açmanın maliyeti kuyunun özelliğine göre değişiyor. Ortalama tulum-balı bir kuyu açmanın fiyatı 3 bin dolardan başlıyor. Eğer çıkan su borularla farklı bir yere taşınacaksa doğal olarak maliyet artıyor. Güneş enerjisi sistemi kurma da işin içine girerse, yine ek bir maliyet kalemi doğuyor. Kuyunun açılış ve hayata geçiş süreci yaklaşık altı ay sürüyor. Bağışçı için manevi tatmin ise kuyuya isim vermesi aşamasında gerçekleşiyor. Bütün demekler fotoğraf ve videolarla kuyunun açılış aşamalarını bağışçılarına gösteriyor. Dileyen bağışçılar kuyunun açıldığı bölgeye bizzat gidip yapılan işleri görebiliyor. Bütün bir kuyunun maliyetine katlanama-yacak bireysel bağışçılar kuyularda hisse sahibi olarak katkıda bulunabiliyor.

2000’li yıllarda kuyu açmaya başlayan 1HH bugüne kadar 6 bini aşkın su kuyusunu faaliyete geçirdi. Farklı şirketler ve kurumlarla birlikte çalışmalarını sürdüren dernek, 6-12 aylık bir sürede kuyuyu açıyor. Kuyunun fotoğrafı, videosu, köy koordinat bilgileri, şehir merkezine uzaklığı, kuyunun derinliği, kuyudan kaç kişinin yararlandığı gibi bilgiler bağışçıya ulaştırılıyor. Genelde açılan kuyular 20-70 metre arasında ve minimum beş yıl ömrü olan kuyular oluyor. Derneğin açtırdığı kuyuların ortalama maliyeti 4.500 dolar.

Dernek daha derin kuyular da açtırıyor. Bu projelere güneş paneli, tarım arazilerinin sulanması, şadırvan yapılması vs. gibi fonksiyonlar da ilave edilebiliyor. Bunların fiyatı projenin büyüklüğüne göre değişiyor.

KUYULARININ ÖMRÜ 10 YIL

Su kuyusu açma projeleri yürüten bir kuruluş da Hüdayi Vakfı. Vakıf Afrika ve Asya’da pek çok yerde su kuyusu açma projesi yürütüyor. Afrika’da birçok bölgede elektrik bulunmuyor. Vakıf bu sebeple bazı kuyuların yanma elektrik enerjisi sağlayan güneş panelleri de ilave ediyor. Doğal olarak bu durumda maliyetler artıyor. Maliyetler ülkeden ülkeye de değişiyor. Örneğin Kamerun, Gana ve Sudan’da 5.500 euro olan maliyet, Burki-no Faso’da 6 bin euro’ya Tanzanya’da,7.500 dolara, Mali’de ise 11.500 dolara çıkıyor. En ucuz su kuyusu açılan ülke ise Afganistan. Ülkede 4 bin dolara kuyu açılabiliyor.

Vakıf yetkilileri bir kuyunun inşaatının maksimum altı ay sürdüğünü söylüyorlar. Kuyu derinlikleri 30 ile 100 metre arasında değişiyor. Kuyular açıldıktan sonra düzenli olarak denetleniyor, sorun çıktığında tadilatları yapılıyor. Yetkililer kuyuların ortalama ömrünü 10 yıl olarak veriyor.

İKİ YILDA 46 KUYU AÇTI

Her ay en az bir su kuyusu açan Tüm Afrika Dostları Derneği (TADD) iki yıllık bir dernek olmasına rağmen şu sıralarda 46’ncı su kuyusunu açmaya hazırlanıyor. Dernekte 3.500 dolardan başlayan fiyatlar, su kuyusunun özelliklerine göre değişildik gösteriyor. Kuyu derinlikleri 40 ile 150 metre arasında değişiyor. Sosyal medyada su kuyusu açmak için bağış toplama konusunda bir fenomen haline gelen Dr. Banu Çiftçi, dernekle işbirliği yapıyor. Çiftçi tarafından Instagram üzerinden başlatılan ve TADD işbirliği ile yürütülen kampanya ile şu ana kadar altı su kuyusu açıldı. Kuyular hidrolik sistemli, jeneratörlü, güneş enerjili, elektrikli de olabiliyor. Fiyatlandırma bu sistemlerin olup olmamasına göre ve ülkesine göre değişiyor. Dernek aynı zamanda atıl durumda olan kuyuların bakımını da yapıyor.

Demeğin Tanzanya’da geçen yıl açtığı su kuyusu kendi deyimleriyle bir “rol model” olmuş. Tanzanya’daki projede güneş enerjisi sistemi, bir büyük depo, tarım alanlarım sulamak için bahçelerde açılmış yarım tonluk depo kuyular bulunuyor. Köy halkı her yıl aralarında 1 dolar toplayarak kuyunun bakımım yapıyor.

TADD Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Bilgehan Güntekin, “Afrika’da bir sürü sorun olabilir fakat en büyük sorun suya erişim noktasında. Bazı mevsimlerdeki kuraklıklar nedeniyle insanlar ve hayvanlar susuzluktan telef oluyor. Afrika sanıldığı gibi su yoksunu bir kıta değil. Ekonomik yetersizlik nedeniyle insanlar suya erişimde sıkıntı çekiyor. Çamurlu suyu içen insanları gördüklerinde etkilenmeyecek kimse yok. Özellikle su firmaları buraya su kuyusu açarak sosyal sorumluluk projeleri geliştirebilir” diyor.

GANA’DA SONDAJ MAKİNELERİ VAR

Cansuyu Derneği 10 senedir çalışmalarını Batı Afrika’daki ülkelere yoğunlaştırmış durumda. Togo, Gana, Fildişi sahili, Senegal ve Sierre Leone gibi ülkelerde kuyu açan dernek 3.500 dolar toplandığında bir kuyu açabiliyor. Fiyatları ülkeye göre değişiklik göstermiyor. Gana’da kendi sondaj makineleri bulunduğundan orada daha derine inme imkanına sahipler. Diğer ülkelerde partner kuruluşlarla hareket ediyorlar. Sayıları iki bine yaklaşan su kuyuları minimum 25 metre derinlikte açılıyor.

PARTNERLERLE ÇALIŞIYOR

Su kuyusu açabilmek için Türkiye’deki kurumlarm yurtdışmda, çalışabilecekleri bir partner kurum bulmaları gerekiyor. Bu kurumlar kendi ülkelerinde akredite olmuş, lokal sorunları iyi bilen dernek ve vakıflar oluyor. Fizibilite çalışmaları ve nereye kuyu ihtiyacının olup olmadığı da bu kurumlar tarafından inceleniyor ve Türkiye’deki partner kuruluşa teklif gönderiliyor. Sadakataşı Derneği’nin çalışma prensibi yukarıda anlatılan tarzda. Derneğin faaliyette olduğu ülkelerin durumuna göre fiyatlar değişiklik gösteriyor. Dernek, Çad ve Tanzanya’da 2.500 dolara kuyu açarken, fiyatlar Tanzanya’da 2.800, Somali’de 3.500 dolar, Burkino Faso’da 6.000 dolara kadar çıkıyor. vSri Lanka’da fiyat kuyular ailelerin bahçelerinin içine açıldığı ve derinlikleri fazla olmadığı için 600 dolar.

AMACI KORUYUCU SAĞLIK

Yeryüzü Doktorları (YYD) suya ulaşımda zorluk çeken bölgelerde kuyular açarak, bölge halkının sağlıklı suya ulaşımına yardımcı olan bir başka dernek. YYD aracılığıyla bir su kuyusu açmanın maliyeti Çad’da 2.750 dolar, Somali’de 4.150 dolar, Kenya’da 5.500 dolar. Kuyuların kullanım süresi bölgenin şartlarına göre değişmekle birlikte beş yıl garanti veriliyor ama bazı kuyuları halen yedi yıldır çalışıyor. YYD’mn açtığı kuyu sayısı 149. Derneğin Yönetim Kurulu Başkanı Yahyahan Güney, yürütülen çalışmalara ilişkin şu bilgileri veriyor:

“Sağlık hizmeti götürdüğümüz ülkelerin kırsal bölgelerinde su kuyuları açıyoruz ve açtığımız kuyuların takibini yapıyoruz. Su kuyusu projelerimizin amacını, koruyucu sağlığı kapsadığı için insanların temiz suya erişemediği için hasta olmasının önüne geçmek olarak özetlemek mümkün. Su kuyuları temiz suya erişemeyen ülkeler için çok önemli. İyilik ve sağlık yolunda bizlerle olmak isteyen herkes su kuyusu açtırabilir.”

AFGANİSTAN’DA 2.000 DOLAR

2007 yılından beri Sudan, Somali, Etiyopya, Pakistan, Afganistan ve Bangladeş’te su kuyuları açan Yardımeli Derneği, su kuyularını ilgili ülkedeki ofisleri veya partner kuruluşları aracılığıyla inşa ediyorlar. Su kuyularının açılma süreleri ortalama dört ay olmakla birlikte bu süre bölgenin coğrafi ve diğer etkenlere göre değişiyor.

Dernek iki farklı su kuyusu açıyor, klasik emme basma tulumbalı ve modern motorlu. Su kuyularının derinlikleri bölgelere göre değişmekte birlikte genellikle 50 ila 100 metre arasında değişiyor. Modern motorlu olan su kuyuları 15kw’lık tulumba, 10 tonluk paslanmaz çelik depo, 4 metre yükseklikte demir depo kaidesi ve motor odası olacak şekilde inşa ediliyor. Kuyular beş yıl teknik bakım garantili olarak açılıyor.

Yardımeli Derneği bugüne kadar çeşitli ülkelerde 784 adet su kuyusu açtı. Kuyulara bağışçılarının adı (veya kendilerinin istediği başka bir isim) veriliyor ve dilerlerse açılışına katılabiliyorlar. Kuyunun açılışının bütün aşamaları fotoğraf ve video olarak bağışçısına ulaştırılıyor. Ülke ofisleri aracılığıyla belli dönemlerde kuyuların bakım ve tadilatları yapılıyor. Derneğin açtığı su kuyularının maliyeti Afganistan’da 2.000 dolar, Somali’de 4.000 dolar, Moritanya ve Sudan’da 6.000 dolar.

700 milyon insan su kıtlığı çekiyor

Temiz, içilebilir suya erişebilirlik ve yeterli sağlık önlemleri insan sağlığı için hayati önemde. Yapılan araştırmalara göre yaklaşık iki milyar insan kıtlık içinde yaşıyor. Nerdeyse dünyanın dörtte biri olan 1.6 milyar insan ise su sıkıntısı çekiyor. 43 ülkeden yaklaşık 783 milyon kişi ise su kıtlığı yaşıyor. Birlemiş Milletler verilerine göre, dünya nüfusunun üçte ikisi yılda en az bir ay su kıtlığı yaşayan bölgelerde yaşıyor. Yine bu verilere göre, 2025’e gelindiğinde 1.8 milyar insanın mutlak su kıtlığına sahip ülkelerde ya da bölgelerde yaşaması bekleniyor. Mevcut iklim değişikliği senaryosuyla 2030 yılına kadar kurak ve yarı kurak yerlerde su kıtlığına maruz kalmaya başlayacak insan sayısı 24 milyon ila 700 milyon kişi arasında değişecek.

Suyun yaşam için ne kadar önemli olduğu konusunda insanların bilinçlenmesine yardımcı olmak için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 2003 yılını ‘Uluslararası Tatlısu Yılı1 ilan etti. BM Genel Kurulu 2010 yılında da suyu ve hıfzıssıhhayı insan hakkı olarak tanıyan ve bunu ‘yaşam hakkının tam olarak yerine getirilebilmesi için zorunlu’ haklar olarak tanımlayan bir kararı kabul etti. Her bireyin günlük 50 ile 100 litre arasında su kullanım hakkı bulunuyor. Bu kararla kabul edilen diğer bir önemli bir husus, su kaynakların insanların ulaşabileceği bin metre içerisinde olması.

Mustafa EFE / Afrika Stratejik Araştırmalar Merkezi (AFSAM) Başkanı
Su borularla taşınmalı

Dünyanın her yerinde su elbette çok önemli, fakat Afrika’da çok daha önemli. Afrika’da suya ulaşmak için kilometrelerce yol kat eden insanlar var. Afrika, dünya nüfusunun yüzde 13’ünü, temiz su rezervlerinin ise yüzde ll’ini barındırıyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre, ortalama bir Afrikalı günde 10 litre su tüketebiliyor ve bu suyu ortalama 6 km mesafeden temin edebiliyor. Afrika’daki su ihtiyacına cevap vermek için hamiyetperver milletimizin yardımlarıyla devlet kurumlanınız ve sivil toplum kuruluşları çok ciddi çalışmalar yapıyor. Binlerce su kuyusu açıldı. Bu kuyuların açıldığı yerler kalabalıklaşıp şenleniyor.

Ne var ki, su kuyuları açarken bazı konulara dikkat etmeli. Sahra Çölü başta olmak üzere çöl bölgelerinde su kuyusu açılması doğru. Çünkü buralarda yakın bölgelerden su getirmenin imkânı yok. Kıtanın birçok bölgesinde yeterli su kaynağı bulunmuyor. Bu nedenle su, kaynağından borular yoluyla taşınmalı. Su geçtiği her yere hayat verir. Bundan dolayı Anadolu’da su yol kenarlarına taşınarak çeşmeler yapılmıştır. Afrika’da da kuyu açmanın yanı sıra su, kaynağından ulaşılabilecek yerlere borularla taşınmalı. Diğer yandan sürekli su kuyusu açmak yeraltı sularının tükenmesine ve obruklar oluşmasına sebep olabiliyor. Bu konuda en önemli örnek Konya-Karapınar’daki obruklardır. Sular çekildikçe çöküntüler meydana geliyor. Afrika’da su kuyusu açmadan önce yeterli fizibilite çalışması yapılmalı. Bölge ile ilgili yeterli bilgi sahibi olunmadığı için yağmur mevsiminde su kuyuları açılıyor. Ne yazık ki, yağmur mevsimi bitince bu kuyular kuruyor.

Op. Dr. Banu ÇİFTÇİ / Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
12 TL bağışlarla altı kuyu açıldı

Afrika’yla ilk buluşmam, 2012 yılında ‘gönüllü doktor’ olarak Yeryüzü Doktorları ile Somali Mogadişu’ya gitmemle başladı. 2015 yılında yine Yeryüzü Doktorlarının gönüllü sağlık ekibiyle Kongo Demokratik Cumhuriyetinde ameliyatlar yapıp hastaları muayene ettik. 2016’da Tüm Afrika’nın Dostları Derneği (TADD] ile Uganda’ya gittim. Bu dernekler, mahrumiyet bölgelerine kendi imkanlarıyla, oradaki hastaneleri kullanılabilir hale getirip sağlık ekipleri oluşturarak hizmet götürüyorlar.

Sosyal medyada her gidişimde oradan kareler ve yazılar paylaşınca, çok sayıda insandan, ‘Biz neler yapabiliriz, biz de bir şeyler gönderelim’ türünden istekler almaya başladım. Ama bu pek mümkün değildi çünkü biz bile sınırlı bagaj haklarımızı tıbbi malzeme ve ilaç için kullanıyorduk. Bir tişört yerine koyabileceğimiz iki kutu ilaç, oralarda çok daha önemliydi.

Aklıma, TADD’ın zaten mevcut olan su kuyusu projesiyle, isteyenlerden toplanacak bağışlarla su kuyusu açmak geldi ve bu düşüncemi sosyal medyadan paylaştım. Özellikle öğrenci kardeşlerimden bir günlük harçlıklarını istedim. Banka ekstreleri bizi ağlattı. Çünkü 12,18, 20 TL bağışlarla dört su kuyusu parası toplanmıştı. Bir kuyu 4 bin dolar değerinde, kampanya hala devam ediyor ve öğrencilerin harçlıklarıyla şu ana kadar altı su kuyusu açıldı.

Burada önemli olan bir gence bunu yaptırabilmek. Harçlığını, Afrika’daki kardeşlerine su kuyusu için yatıran genç, emin olun ki gelecekte doğru bir insan olacaktır.

Reklamlar

About konutprojeler

İş Fikirleri
Bu yazı Haberler içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s